รัฐบาลของ Donald Trump มีแผนจะนำโปรแกรม AI ที่พัฒนาโดยกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ (Pentagon) มาใช้กำหนด “ราคาอ้างอิง” สำหรับแร่ธาตุสำคัญ เช่น แกลเลียม (gallium) และเจอร์เมเนียม (germanium) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามสร้างกลุ่มการค้าโลหะระดับโลก
โปรแกรมดังกล่าวคือ DARPA’s Open Price Exploration for National Security (OPEN) ซึ่งเปิดตัวในปี 2023 มีหน้าที่คำนวณว่าโลหะควรมีราคาเท่าใดเมื่อรวมต้นทุนแรงงาน การแปรรูป และปัจจัยการผลิตอื่น ๆ เข้าไปแล้ว พร้อมทั้งตัดผลกระทบจากสิ่งที่สหรัฐฯ มองว่าเป็นการบิดเบือนตลาดโดยจีนออกจากสมการ
แหล่งข่าวของ Reuters ระบุว่า รัฐบาลมีแผนใช้โมเดลการตั้งราคาของ OPEN เป็นแกนหลักของระบบราคาอ้างอิงที่รองประธานาธิบดี JD Vance เสนอในที่ประชุม Critical Minerals Ministerial ณ กรุงวอชิงตัน เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ซึ่งมีผู้แทนจากกว่า 50 ประเทศเข้าร่วม โดย Vance เสนอให้ประเทศสมาชิกใช้ราคาอ้างอิงสำหรับแร่สำคัญ “ในทุกขั้นตอนการผลิต” และบังคับใช้ผ่านมาตรการภาษีศุลกากรที่ปรับเปลี่ยนได้
ในระยะแรก เจ้าหน้าที่ของ Trump มุ่งเน้นโมเดล OPEN ไปที่แร่ 4 ชนิด ได้แก่ เจอร์เมเนียม แกลเลียม แอนติโมนี (antimony) และทังสเตน (tungsten) โดยมี S&P Global และบริษัทข้อมูลสัญชาติฟินแลนด์ Rovjok ให้การสนับสนุนด้านข้อมูลและเทคนิค
แกลเลียมในรูปสารประกอบ เช่น gallium nitride (GaN) และ gallium arsenide (GaAs) ถูกใช้ในเซมิคอนดักเตอร์ชนิด compound semiconductor สำหรับชิป RF และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์กำลังไฟฟ้า ขณะที่เจอร์เมเนียมถูกใช้ในการเติมสาร (doping) ในชิป ใยแก้วนำแสง และไมโครอิเล็กทรอนิกส์ความเร็วสูง
จีนควบคุมการผลิตเจอร์เมเนียมของโลกประมาณ 60%–80% และกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ รายงานว่าสหรัฐฯ พึ่งพาจีนสำหรับแกลเลียมราว 95% ของปริมาณที่ใช้ จีนได้กำหนดให้การส่งออกโลหะทั้งสองชนิดต้องขอใบอนุญาตตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2023 ต่อมาในเดือนธันวาคม 2024 ได้ยกระดับเป็นการห้ามส่งออกไปยังสหรัฐฯ โดยสิ้นเชิง ก่อนจะระงับบางส่วนในเดือนพฤศจิกายน 2025 ท่ามกลางการเจรจาการค้ารอบใหม่
ตั้งแต่เริ่มต้น โครงการ OPEN มุ่งเน้นไปที่โลหะที่มีการซื้อขายบางหรือไม่ได้ซื้อขายในตลาดล่วงหน้าอย่างจริงจัง เนื่องจากผู้ผลิตมักประสบปัญหาในการประเมินว่าราคาที่เสนอขายสะท้อนอุปสงค์-อุปทานจริง หรือเป็นผลจากการอุดหนุนของจีน ทั้งนี้ โครงการมีกำหนดโอนย้ายไปยังองค์กรไม่แสวงหากำไร Critical Minerals Forum ในปีหน้า
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกฝ่ายที่เชื่อว่าโมเดลการตั้งราคาที่หนุนหลังด้วยภาษีจะได้ผล Nathaniel Horadam อดีตเจ้าหน้าที่กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ซึ่งดูแลโครงการปล่อยกู้ด้านแร่สำคัญในทั้งสมัยรัฐบาล Biden และ Trump ให้สัมภาษณ์กับ Reuters ว่า “คุณอาจพยายามกำหนดราคาขั้นต่ำโดยประมาณได้ แต่ในท้ายที่สุด กำแพงภาษีก็ไม่ได้รับประกันว่าผู้ผลิตฝั่งตรงข้ามจะได้ราคาขั้นต่ำจริง เพราะยังมีผู้ผลิตหลายรายที่แข่งขันกันด้านราคาอยู่ดี”
แผนดังกล่าวยังทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับขอบเขตการบังคับใช้ โดยเฉพาะเมื่อโครงสร้างภาษีปัจจุบันอาจครอบคลุมไปถึงสินค้าสำเร็จรูปที่มีแร่เหล่านี้เป็นส่วนประกอบด้วย แม้ว่ารัฐบาลจะยังไม่ได้ชี้แจงชัดเจนก็ตาม สุดท้ายแล้ว การนำ AI เข้ามาวิเคราะห์และกำหนดราคาในสภาพแวดล้อมการค้าระหว่างประเทศที่ผันผวนเช่นนี้ จะช่วยสร้างความสมดุลได้จริงหรือไม่ ยังต้องติดตามต่อไป
ที่มา: Tom's Hardware
