ในวันนี้เมื่อปี 1982 Intel ได้เปิดตัวโปรเซสเซอร์ 80286 หรือที่เรียกกันว่า “286” ซึ่งถือเป็นชิปที่ “เขย่าวงการ” ในยุคนั้น ซีพียูรุ่นนี้เป็นสถาปัตยกรรม 16-บิต ที่ยังคง เข้ากันได้กับซอฟต์แวร์ x86 อย่างสมบูรณ์ และมอบทั้งประสิทธิภาพและความก้าวหน้าทางสถาปัตยกรรมเหนือกว่า Intel 8086 และ 8088 อย่างชัดเจน โดยมันถูกผลิตและใช้งานในเครื่องพีซีต่อเนื่องยาวนานไปจนถึงช่วงทศวรรษ 1990

การพัฒนา 80286 เริ่มต้นตั้งแต่ปี 1978 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่ Intel เปิดตัว 8086 โดย Intel ใช้เวลาศึกษาความต้องการของลูกค้าในภาคสนามนานถึง 6 เดือน เพื่อนำมาชี้ทิศทางของซีพียูรุ่นถัดไป ต่อมาในปี 1982 Intel ได้เปิดตัวทั้ง 80186 (รุ่นปรับปรุงของ 8086) และ 80286 แต่มีเพียง 80286 เท่านั้นที่ Intel ระบุว่า “ได้เปลี่ยนมุมมองต่อศักยภาพของไมโครโปรเซสเซอร์สำหรับคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลไปอย่างสิ้นเชิง”

สถาปัตยกรรมของ Intel 80286 ใช้ทรานซิสเตอร์ราว 134,000 ตัว เป็นซีพียู 16-บิต ที่มีโครงสร้างภายในแบบ 24-บิต และเป็นซีพียู x86 รุ่นแรกที่รองรับ Protected Mode พร้อม หน่วยจัดการหน่วยความจำ (MMU) ทำให้เหมาะกับระบบปฏิบัติการขั้นสูงและรองรับการทำงานแบบมัลติทาสก์ เช่น OS/2 และระบบ Unix ต่าง ๆ นอกจากนี้ยังขยายการรองรับหน่วยความจำสูงสุดเป็น 16MB จากเดิมที่ 8086 จำกัดไว้เพียง 1MB

80286 ยังสามารถใช้งานร่วมกับ 80287 Math Coprocessor เพื่อเร่งความเร็วการคำนวณแบบ Floating Point (FPU) ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพให้กับงานอย่าง CAD, สเปรดชีตขนาดใหญ่, การคอมไพล์โค้ด รวมถึงซอฟต์แวร์ด้านสถิติและวิทยาศาสตร์

เมื่อเทียบกับ 8086 รุ่นก่อนหน้า 80286 ให้ทั้งประสิทธิภาพและประสิทธิภาพต่อพลังงานที่ดีขึ้นอย่างมาก หลายแหล่งระบุว่า แรงขึ้นถึง 100% ต่อความถี่สัญญาณนาฬิกาเดียวกัน และยังทำงานที่ความถี่สูงกว่ามาก โดย Intel และผู้ผลิตชิปรายอื่นอย่าง AMD สามารถดันความเร็วของ 286 ไปได้สูงถึง 25 MHz ในขณะที่ 8086 รุ่นทั่วไปทำงานที่ราว 5 MHz และรุ่นแรงสุดแตะ 10 MHz เท่านั้น ส่งผลให้พีซีที่ใช้ 286 อาจแรงกว่าเครื่อง 8086 รุ่นเดิมถึง 300–500%

แม้จะเปิดตัวในปี 1982 แต่ความนิยมของ 286 เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดหลังจาก IBM เปิดตัว PC/AT ในปี 1984 ซึ่งกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของพีซีระดับธุรกิจ พร้อมฮาร์ดดิสก์เป็นอุปกรณ์มาตรฐาน สล็อตขยายแบบ 16-บิต และมาตรฐาน “AT” จำนวนมากที่สืบทอดต่อเนื่องมาจนถึงยุค Pentium และยังหลงเหลือร่องรอยอยู่ในมาตรฐาน ATX ที่ใช้งานกันในปัจจุบัน

ภายในเดือนพฤษภาคมปี 1988 โรงงาน Fab 3 ของ Intel ประกาศว่าสามารถผลิตและจัดส่งซีพียู 80286 ได้แล้วกว่า 10 ล้านตัว และซีพียูรุ่นนี้ยังคงถูกใช้งานในพีซีต่อเนื่องไปจนถึงช่วงต้นทศวรรษ 1990

Intel 80286: เกือบทศวรรษแห่งความเป็นใหญ่ของ x86

ซีพียูรุ่นถัดไปอย่าง 80386 เปิดตัวในปี 1987 และเริ่มใช้งานครั้งแรกในเครื่อง Compaq Presario 386 ซึ่งเหนือกว่าด้านประสิทธิภาพอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม ราคาของระบบ 286 ที่ถูกกว่า และประสิทธิภาพที่ “ดีพอใช้งาน” ทำให้การเปลี่ยนผ่านไปสู่ 386 เป็นไปอย่างช้า ๆ โดยเฉพาะในยุคที่ระบบปฏิบัติการหลักยังเป็น DOS ซึ่งไม่สามารถดึงศักยภาพของ 386 ออกมาได้เต็มที่

สถานการณ์เริ่มเปลี่ยนเมื่อ Intel เปิดตัว 386SX รุ่นราคาประหยัด ทำให้ข้อได้เปรียบด้านราคาของ 286 ค่อย ๆ หมดไปในราวปี 1991 และในปี 1992 การมาถึงของ Windows 3.1 ซึ่งได้รับความนิยมอย่างถล่มทลาย ก็เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะระบบนี้ยกเลิกการรองรับ Real Mode ของ 8086/8088 และกำหนดสเปกขั้นต่ำเป็นซีพียู 386SX ส่งผลให้ 286 หลุดจากเวทีหลักอย่างถาวร และตอกย้ำการครองอำนาจของแพลตฟอร์ม Wintel อย่างสมบูรณ์

ที่มา: Tom's Hardware