ถ้าคุณเริ่มเบื่ออินเทอร์เน็ตยุคใหม่ ลองย้อนเวลากลับไปยุค 90 ดูไหม? นักพัฒนาสายย้อนยุคคนหนึ่งได้สร้างสภาพแวดล้อม Linux ยุคบุกเบิกขึ้นมาใหม่ในชื่อ CDE Time Capsule

โปรเจกต์นี้เปิดเป็นโอเพนซอร์สบน GitHub ภายใต้ไลเซนส์ GPL และสามารถเข้าใช้งานได้ผ่านเว็บไซต์ของโครงการเอง โดยจำลองหน้าตาของ Debian Linux ราวปี 1994 ได้อย่างสมจริง

สำหรับใครที่ไม่เคยสัมผัสระบบปฏิบัติการตระกูล Unix ในยุคนั้น CDE หรือ Common Desktop Environment คือเดสก์ท็อปที่ใช้บนระบบ Unix ก่อนที่ GNOME และ KDE จะเปิดตัวในช่วงปลายยุค 90 CDE ถูกพัฒนาร่วมกันโดยบริษัทใหญ่หลายราย เช่น HP, IBM และ Sun และเปิดตัวครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 1993

โปรเจกต์ใหม่นี้สามารถลองใช้งานได้ผ่านโดเมนของตัวเอง หรือจะรันแบบโลคอลก็ได้ ผู้พัฒนา Victor Larios อธิบายว่าเป็น “Progressive Web App สมัยใหม่ที่นำ Unix ยุค 1990 มาไว้บนทุกอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเดสก์ท็อป แท็บเล็ต หรือมือถือ อินเทอร์เฟซจะปรับตามอุปกรณ์ รองรับท่าทางสัมผัสบนมือถือ และคีย์ลัดบนเดสก์ท็อป โดยยังคงความดั้งเดิมไว้ครบถ้วน”

ตัวโปรเจกต์ดูทะเยอทะยานไม่น้อย เพราะมีการนำพาเลตสีต้นฉบับ 76 แบบ และวอลเปเปอร์ XPM ดั้งเดิม 198 แบบมาใช้ พร้อมลำดับการบูตจำลอง (pseudo boot sequence) ให้ผู้ใช้ดูขั้นตอน “เริ่มระบบ” ก่อนเข้าสู่หน้าเดสก์ท็อป CDE

ที่สำคัญ มันไม่ได้เป็นแค่การจำลองภาพลักษณ์เท่านั้น แต่ใช้งานได้จริงในระดับหนึ่ง มีเดสก์ท็อป แถบไอคอนด้านล่าง แถบข้อมูลระบบด้านบน ตัวสลับเวิร์กสเปซ 4 หน้าจอเสมือน รวมถึงแอปพื้นฐาน เช่น

• เว็บเบราว์เซอร์ Netscape (ตามยุคสมัย)

• เทอร์มินัล

• โปรแกรมแก้ไขข้อความ XEmacs

• ตัวจัดการไฟล์

• เครื่องมือควบคุมกระบวนการระบบจำลอง

ยังมีตัวเลือกปรับแต่งมากมายให้เปลี่ยนหน้าตาและบรรยากาศได้ตามใจ

จากการทดลองใช้งานไม่กี่นาที จะเห็นว่ามีการจำลองได้ค่อนข้างสมจริง แม้จะมีข้อจำกัด เช่น เบราว์เซอร์ Netscape ไม่สามารถเข้าเว็บสมัยใหม่ได้จริง แต่มีหน้าเว็บยุค 90 ที่ตั้งค่าไว้ล่วงหน้าให้ดูเท่านั้น

ถึงอย่างนั้น โปรเจกต์ทำงานได้รวดเร็ว ลื่นไหล แทบไม่มีบั๊ก และใช้งานได้ดีบนหลายอุปกรณ์ รวมถึงมือถือ

โครงการนี้มีเอกสารประกอบครบถ้วนบน GitHub ทั้งสำหรับผู้ใช้ทั่วไป ผู้ใช้ขั้นสูง และนักพัฒนาที่ต้องการมีส่วนร่วม หากอยาก “สัมผัสตำนาน” ก็สามารถเข้าใช้งานผ่านเว็บไซต์ของโครงการได้ทันทีโดยไม่ต้องติดตั้งระบบปฏิบัติการจริง หรือจะติดตั้งแบบ PWA ก็ง่ายเพียงกดปุ่ม “Install PWA” บนเบราว์เซอร์สมัยใหม่เท่านั้น