Microsoft ได้เปิดตัวฟีเจอร์ใหม่ Cloud Rebuild สำหรับ Windows 11 ซึ่งเป็นระบบกู้คืนที่สามารถลบข้อมูลในเครื่องและติดตั้ง Windows ใหม่ทั้งหมดผ่าน Windows Recovery Environment (WinRE) โดยดาวน์โหลดทั้งไฟล์ระบบปฏิบัติการและไดรเวอร์จาก Windows Update โดยตรง ช่วยให้ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องสร้างแฟลชไดรฟ์ติดตั้ง Windows หรือใช้ Recovery Image จากผู้ผลิตอีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม ฟีเจอร์นี้ยังมีข้อจำกัดสำคัญ นั่นคือ จำเป็นต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต เพื่อดาวน์โหลดไฟล์ทั้งหมด หากเครื่องไม่มีไดรเวอร์การ์ด LAN หรือ Wi-Fi หลังติดตั้งใหม่ ก็อาจไม่สามารถใช้งาน Cloud Rebuild ได้อย่างสมบูรณ์ ข่าวดีคือ Windows มีเครื่องมือในตัวที่สามารถ สำรองไดรเวอร์ทั้งหมดที่ติดตั้งอยู่ในเครื่อง ได้ เพียงไม่กี่คำสั่งผ่าน PowerShell โดยไม่ต้องติดตั้งโปรแกรมเสริมใด ๆ

ทำไมควรสำรองไดรเวอร์ไว้ก่อนลง Windows ใหม่?

หลายคนเคยเจอปัญหาหลังติดตั้ง Windows ใหม่ เช่น

• ไม่มีไดรเวอร์ Wi-Fi หรือ LAN ทำให้อินเทอร์เน็ตใช้งานไม่ได้
• เสียงไม่ออก เพราะไม่มีไดรเวอร์ Audio
• Touchpad หรือปุ่มฟังก์ชันบนโน้ตบุ๊กใช้งานไม่ได้
• การ์ดจอทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
• อุปกรณ์เฉพาะของโน้ตบุ๊ก เช่น Fingerprint, Bluetooth หรือ Camera ไม่ถูกตรวจพบ

แม้ Windows Update จะสามารถติดตั้งไดรเวอร์ส่วนใหญ่ได้ แต่ก็ยังมีอุปกรณ์บางรุ่นที่ต้องใช้ไดรเวอร์เฉพาะจากผู้ผลิต ดังนั้นการสำรองไดรเวอร์ไว้ก่อนจึงช่วยประหยัดเวลาได้มาก
 

Windows มีเครื่องมือสำรองไดรเวอร์อยู่แล้ว

Microsoft ได้ใส่เครื่องมือสำหรับจัดการไดรเวอร์มาใน Windows นานหลายปีแล้ว ได้แก่

DISM (Deployment Image Servicing and Management)

ใช้สำหรับจัดการอิมเมจของ Windows รวมถึงสามารถ Export ไดรเวอร์ทั้งหมดที่ติดตั้งอยู่ในระบบออกมาได้

PnPUtil

ใช้สำหรับจัดการ Driver Store ของ Windows สามารถติดตั้งไดรเวอร์จำนวนมากพร้อมกันได้ภายในคำสั่งเดียว

ทั้งสองโปรแกรมเป็นเครื่องมือมาตรฐานที่มีอยู่ใน Windows 10 และ Windows 11 อยู่แล้ว

 

วิธีสำรองไดรเวอร์ทั้งหมด
 

ขั้นตอนที่ 1 เปิด PowerShell แบบ Administrator

1. เปิดเมนู Start
2. พิมพ์ PowerShell
3. กด Ctrl + Shift + Enter
4. กด Yes เมื่อหน้าต่าง UAC ปรากฏ
    

ขั้นตอนที่ 2 สร้างโฟลเดอร์เก็บไดรเวอร์

DISM จะไม่สร้างโฟลเดอร์ให้เอง หากไม่มีโฟลเดอร์ปลายทางจะเกิด Error ทันที

ใช้คำสั่ง

mkdir C:DriverExport

***ใส่เครื่องหมาย backslash บนแป้นพิมพ์ไทย จะพิมพ์โดยการกดปุ่ม ฃ หรือสำหรับบางคีย์บอร์ดจะอยู่บริเวณมุมขวาบนใกล้กับปุ่ม Enter แทรกหลัง : หรือ สามารถดูตัวอย่างตามภาพได้***



ขั้นตอนที่ 3 สำรองไดรเวอร์ทั้งหมด

ใช้คำสั่ง

dism /online /export-driver /destination:C:DriverExport

***ใส่เครื่องหมาย backslash บนแป้นพิมพ์ไทย จะพิมพ์โดยการกดปุ่ม ฃ หรือสำหรับบางคีย์บอร์ดจะอยู่บริเวณมุมขวาบนใกล้กับปุ่ม Enter แทรกหลัง : หรือ สามารถดูตัวอย่างตามภาพได้***

Windows จะคัดลอกไดรเวอร์ของผู้ผลิต (Third-party Drivers) ทั้งหมดออกมาไว้ในโฟลเดอร์

หลังจากเสร็จแล้ว ให้นำโฟลเดอร์นี้ไปเก็บไว้ใน

• USB Flash Drive
• External SSD
• ฮาร์ดดิสก์อีกลูก
• NAS
• Cloud Storage

เพื่อป้องกันข้อมูลหายระหว่างติดตั้ง Windows ใหม่



วิธีติดตั้งไดรเวอร์กลับหลังลง Windows ใหม่

เมื่อติดตั้ง Windows เสร็จแล้ว

1. คัดลอกโฟลเดอร์ DriverExport กลับมายังเครื่อง
2. เปิด PowerShell แบบ Administrator อีกครั้ง

จากนั้นใช้คำสั่ง

pnputil /add-driver C:DriverExport*.inf /subdirs /install

***ใส่เครื่องหมาย backslash บนแป้นพิมพ์ไทย จะพิมพ์โดยการกดปุ่ม ฃ หรือสำหรับบางคีย์บอร์ดจะอยู่บริเวณมุมขวาบนใกล้กับปุ่ม Enter แทรกหลัง : หรือ สามารถดูตัวอย่างตามภาพได้***

Windows จะทำการ

• ตรวจสอบฮาร์ดแวร์ทั้งหมด
• ติดตั้งไดรเวอร์ที่ตรงกับอุปกรณ์
• ข้ามไดรเวอร์ที่ไม่เกี่ยวข้อง
• หาก Windows Update ติดตั้งเวอร์ชันใหม่กว่าไว้แล้ว ก็จะไม่ติดตั้งเวอร์ชันเก่าทับ

ทำให้เครื่องกลับมาใช้งานได้ใกล้เคียงกับก่อนติดตั้ง Windows ใหม่มากที่สุด

ข้อดีของวิธีนี้

• ไม่ต้องดาวน์โหลดไดรเวอร์ใหม่ทั้งหมด
• ใช้งานได้ทั้ง Windows 10 และ Windows 11
• ใช้เครื่องมือที่มีอยู่ในระบบ ไม่ต้องลงโปรแกรมเพิ่ม
• ประหยัดเวลาหลังติดตั้ง Windows ใหม่
• เหมาะสำหรับช่างคอมพิวเตอร์และผู้ดูแลระบบที่ต้องลง Windows บ่อย
• ใช้งานได้ทั้งเครื่องพีซีและโน้ตบุ๊ก

ข้อจำกัดที่ควรรู้

แม้วิธีนี้จะสะดวก แต่ก็มีข้อจำกัดบางประการ ได้แก่

• สำรองได้เฉพาะไดรเวอร์ที่ติดตั้งอยู่ในเครื่องเท่านั้น
• หากอุปกรณ์บางชิ้นยังไม่เคยติดตั้งไดรเวอร์ ก็จะไม่มีไฟล์ให้สำรอง
• หากไดรเวอร์เดิมมีปัญหา เช่น เกิดจอฟ้า ทำงานไม่เสถียร หรือมีบั๊ก การนำกลับมาติดตั้งก็อาจทำให้ปัญหาเดิมกลับมาอีก
• โปรแกรมควบคุมจากผู้ผลิต เช่น NVIDIA App, AMD Software: Adrenalin Edition, Intel Graphics Software หรือชุดซอฟต์แวร์สำหรับโน้ตบุ๊ก จะไม่ได้ถูกสำรองไปด้วย เพราะวิธีนี้สำรองเฉพาะตัวไดรเวอร์เท่านั้น

สรุป

แม้ว่า Cloud Rebuild จะเป็นฟีเจอร์ใหม่ที่ช่วยให้การกู้คืน Windows 11 สะดวกขึ้น แต่การสำรองไดรเวอร์ไว้ล่วงหน้ายังคงเป็นสิ่งที่ควรทำ โดยเฉพาะในกรณีที่เครื่องไม่สามารถเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตหลังติดตั้งระบบใหม่ หรือใช้อุปกรณ์ที่ต้องอาศัยไดรเวอร์เฉพาะจากผู้ผลิต

การใช้คำสั่ง DISM เพื่อ Export ไดรเวอร์ และ PnPUtil เพื่อนำกลับมาติดตั้ง ถือเป็นวิธีที่ง่าย รวดเร็ว และเป็นเครื่องมือที่ Microsoft มีมาให้ใน Windows อยู่แล้ว ช่วยลดเวลาการติดตั้งระบบใหม่ และทำให้เครื่องกลับมาพร้อมใช้งานได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องเสียเวลาค้นหาไดรเวอร์ทีละชิ้นจากเว็บไซต์ผู้ผลิต