นักพัฒนาใช้ AI สร้าง “โคลน Adobe” 7 โปรแกรม เปิดซอร์สฟรีด้วย Rust หวังท้าชน Photoshop ถึง Premiere

วงการซอฟต์แวร์สร้างสรรค์กำลังมีโปรเจกต์ที่น่าจับตามอง เมื่อทีม ArtCraft เปิดตัวชุดโปรแกรมโอเพนซอร์สชื่อ Crafting Apps ซึ่งพยายามสร้างทางเลือกให้กับซอฟต์แวร์ตระกูล Adobe Creative Cloud ตั้งแต่ Photoshop, Illustrator ไปจนถึง Premiere Pro โดยใช้ Rust พัฒนาขึ้นใหม่ และออกแบบให้ทำงานแบบ Native โดยไม่ต้องพึ่งระบบสมาชิกของ Adobe หรือเชื่อมต่อ Cloud เป็นพื้นฐาน

โปรเจกต์นี้ยิ่งได้รับความสนใจ เพราะผู้พัฒนา Brandon Thomas ระบุว่าใช้ Claude Opus 5.5 ของ Anthropic เป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาโค้ดและเร่งกระบวนการสร้างซอฟต์แวร์หลายตัวพร้อมกัน โดยแต่ละโครงการถูกวางแนวทางเป็น Clean-room Reimplementation คือพยายามสร้างฟังก์ชันและประสบการณ์ใช้งานขึ้นใหม่ โดยไม่คัดลอก Source Code หรือ Assets ของ Adobe โดยตรง

7 โปรแกรม เล็งแทน Adobe Creative Cloud

Crafting Apps ประกอบด้วย 7 โปรแกรมหลัก ได้แก่

PhotoCraft สำหรับงานลักษณะเดียวกับ Photoshop
VectorCraft สำหรับงานเวกเตอร์แบบ Illustrator
FilmCraft สำหรับตัดต่อวิดีโอแบบ Premiere Pro
LightCraft สำหรับจัดการภาพและ RAW แบบ Lightroom
EffectCraft สำหรับ Motion Graphics และ VFX แบบ After Effects
DesignCraft สำหรับงาน Layout และ DTP แบบ InDesign
PrintCraft สำหรับงาน PDF ในแนวทางของ Acrobat Pro

จุดสำคัญคือโปรแกรมเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเว็บแอปที่ทำหน้าตาคล้าย Adobe แต่ถูกพัฒนาขึ้นใหม่ใน Rust และสามารถทำงานแบบ Native ได้ โดยบางส่วนยังรองรับ WebAssembly เพื่อเปิดใช้งานผ่าน Browser ด้วย

PhotoCraft พยายามอ่าน PSD และ PSB โดยตรง

หนึ่งในตัวที่ถูกจับตามากที่สุดคือ PhotoCraft ซึ่งตั้งเป้าเป็นทางเลือกของ Photoshop และรองรับฟังก์ชันอย่าง Layers, Masks, Adjustment Layers, Layer Styles, Text, Vector และ Brush Engine

ที่น่าสนใจคือโปรแกรมสามารถอ่านและบันทึกไฟล์ PSD และ PSB แบบมีเลเยอร์ ได้ และทีมพัฒนายังรายงานผลการทดสอบกับไฟล์ตัวอย่างของตัวเองว่ามีจำนวนมากที่สามารถเปิด แก้ไข และบันทึกกลับโดยโครงสร้างข้อมูลไม่เปลี่ยนแปลง

แต่ตรงนี้ไม่ได้หมายความว่า PhotoCraft จะ “แทน Photoshop ได้แล้ว”

เอกสารของโครงการเองยอมรับว่าสถานะปัจจุบันยังอยู่ในช่วง Early Alpha และความเข้ากันได้กับ Photoshop สำหรับการใช้งานระดับมืออาชีพยังต่ำกว่า 50% โดยมีการประเมินว่าฟังก์ชันที่พร้อมสำหรับ Workflow ประจำวันอยู่ราว 25–35% เท่านั้น

ดังนั้นคำว่า “โคลน Photoshop” ในตอนนี้ควรหมายถึง กำลังสร้างโปรแกรมที่มีแนวทางการใช้งานและฟังก์ชันใกล้เคียง มากกว่าจะหมายถึงโปรแกรมที่สามารถเปิดมาแทน Photoshop ได้ทันที

ไม่ใช่แค่ Photoshop แต่ไล่ตั้งแต่ Illustrator ถึง After Effects

ทางฝั่ง VectorCraft ตั้งเป้าเป็นคู่แข่ง Illustrator พร้อม Pen Tool, Direct Selection, Boolean Operations, Snapping, Gradient Mesh, Blend และ Envelope Transform รวมถึงการนำภาพ Raster มาแปลงเป็น Vector และรองรับการนำเข้า-ส่งออก SVG/PDF

ส่วน FilmCraft มุ่งไปที่ตลาดตัดต่อวิดีโอ มี Multi-track Timeline, การ Trim, Color Grading, LUT, HDR/Log Workflow, Effects และ Transitions รวมถึงระบบเสียงสำหรับงานตัดต่อแบบจริงจัง

ด้าน EffectCraft มี Timeline และ Composition พร้อมระบบ 3D Layer, Camera, Light และเอฟเฟกต์สำหรับงาน Motion Graphics และ VFX ขณะที่ DesignCraft เน้นงานจัดหน้าและสิ่งพิมพ์ พร้อมฟังก์ชัน Master Page, Paragraph/Character Styles, Text Wrapping และงาน PDF สำหรับสิ่งพิมพ์

ฟรีและโอเพนซอร์ส ไม่มี Subscription บังคับ

จุดขายสำคัญของ Crafting Apps คือการเปิด Source Code บน GitHub และใช้ใบอนุญาตแบบ MIT หรือ Apache 2.0 ตามแต่ละโครงการ ทำให้นักพัฒนาสามารถเข้าไปตรวจสอบโค้ด นำไปปรับปรุง และมีส่วนร่วมกับโครงการได้

ArtCraft ยังวางแนวทางให้ไฟล์ที่ผู้ใช้ทำงานด้วยถูกประมวลผลบนเครื่องของตัวเอง ไม่ได้บังคับให้ส่งข้อมูลขึ้น Cloud และไม่ได้ใช้ระบบ Subscription หรือ License Server เป็นแกนกลางแบบ Creative Cloud

อีกจุดที่น่าสนใจคือโปรแกรมถูกออกแบบโดยคำนึงถึงการควบคุมผ่าน CLI, JSON และ MCP ทำให้ AI Agent สามารถสั่งงานเครื่องมือเหล่านี้ได้โดยตรงในอนาคต ซึ่งแตกต่างจากซอฟต์แวร์แบบดั้งเดิมที่ออกแบบมาเพื่อให้มนุษย์กดปุ่มผ่าน GUI เป็นหลัก

AI กำลังเปลี่ยนจาก “ผู้ช่วยเขียนโค้ด” เป็น “คนสร้างโปรแกรม”

สิ่งที่ทำให้โปรเจกต์นี้น่าสนใจมากกว่าการสร้างโปรแกรมโอเพนซอร์สทั่วไปคือบทบาทของ AI

ผู้พัฒนาระบุว่า Claude Opus 5.5 ถูกใช้เป็นส่วนสำคัญของกระบวนการเขียนและเร่งการพัฒนา โดยมีการทำงานกับโค้ด Rust และการทดสอบแบบอัตโนมัติในหลายโปรเจกต์พร้อมกัน

นั่นสะท้อนแนวโน้มใหม่ของวงการซอฟต์แวร์ ซึ่ง AI ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสร้างฟังก์ชันเล็ก ๆ หรือช่วยเขียนโค้ด แต่เริ่มถูกนำมาใช้เพื่อ เร่งการสร้างซอฟต์แวร์ทั้งชุด

แม้คุณภาพของผลลัพธ์จะยังต้องอาศัยการตรวจสอบและพัฒนาต่อโดยมนุษย์ แต่ต้นทุนในการสร้างซอฟต์แวร์ที่มีขนาดใหญ่มากกำลังลดลงอย่างเห็นได้ชัด

แต่ “สร้างได้เร็ว” ไม่ได้แปลว่า “พร้อมใช้งานแทน Adobe”

นี่คือจุดที่ต้องแยกให้ออก

การสร้างหน้าตาและฟังก์ชันพื้นฐานของ Photoshop หรือ Premiere ขึ้นมาใหม่เป็นเรื่องหนึ่ง แต่การสร้างระบบที่มืออาชีพใช้งานทุกวันมานานหลายสิบปีเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

Adobe มีทั้งระบบ Plugin, File Format Compatibility, Color Management, Workflow ระหว่างหลายโปรแกรม, Hardware Acceleration, Automation และเครื่องมือเฉพาะทางอีกจำนวนมาก

แม้ Crafting Apps จะมีความคืบหน้าเร็วมาก แต่สถานะของหลายโปรแกรมยังอยู่ระหว่างการพัฒนา โดย PhotoCraft และ PrintCraft อยู่ในระดับ Early Alpha ส่วน VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, EffectCraft และ DesignCraft ยังระบุว่าอยู่ระหว่างการพัฒนา

ดังนั้นผู้ใช้ระดับมืออาชีพที่ต้องทำงานทุกวันยังไม่ควรรีบถอน Adobe ออกจากเครื่องเพียงเพราะโปรเจกต์นี้เพิ่งปรากฏขึ้น

Adobe จะมองเรื่องนี้อย่างไร?

อีกประเด็นที่น่าจับตามองคือเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา

โครงการระบุว่าใช้แนวทาง Clean-room และเขียนโค้ดขึ้นใหม่โดยไม่คัดลอกโค้ดหรือทรัพย์สินของ Adobe โดยตรง ซึ่งเป็นแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงด้านลิขสิทธิ์ในระดับหนึ่ง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกประเด็นทางกฎหมายจะหมดไปโดยอัตโนมัติ

โดยเฉพาะเรื่อง User Interface, ชื่อผลิตภัณฑ์, พฤติกรรมของซอฟต์แวร์ และเครื่องหมายการค้า อาจมีประเด็นทางกฎหมายที่ต้องพิจารณาแยกกัน

ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลว่า Adobe จะดำเนินการใด ๆ กับโครงการดังกล่าว

จุดที่น่ากลัวสำหรับ Adobe อาจไม่ใช่วันนี้ แต่คืออนาคต

Crafting Apps ยังห่างไกลจากการเป็น “Adobe Killer” และตัวโปรแกรมเองก็ยอมรับว่ายังมีงานต้องทำอีกมาก

แต่สิ่งที่น่ากังวลสำหรับผู้ให้บริการซอฟต์แวร์รายใหญ่คือ อุปสรรคในการสร้างคู่แข่งกำลังลดลง

เมื่อก่อนการสร้างโปรแกรมระดับ Photoshop, Premiere หรือ After Effects ต้องใช้ทีมวิศวกรจำนวนมากและใช้เวลาหลายปี แต่วันนี้ AI สามารถช่วยสร้างโค้ด ทดสอบฟังก์ชัน วิเคราะห์ Error และทำงานซ้ำ ๆ ได้ในระดับที่ไม่เคยมีมาก่อน

และถ้าเทคโนโลยีนี้พัฒนาต่อไปเรื่อย ๆ ผู้ใช้ในอนาคตอาจไม่ได้ถามว่า

“มีโปรแกรมอะไรแทน Photoshop?”

แต่อาจถามว่า

“ทำไมต้องจ่าย Subscription เพื่อใช้ Photoshop ในเมื่อมีโปรแกรมโอเพนซอร์สที่ทำงานใกล้เคียงกันและเปิดไฟล์ PSD ได้?”

วันนี้ Crafting Apps ยังไม่สามารถตอบคำถามนั้นได้เต็มที่ แต่กำลังแสดงให้เห็นว่า ยุคที่ AI สามารถเร่งการสร้างคู่แข่งของซอฟต์แวร์ระดับอุตสาหกรรมกำลังเริ่มต้นขึ้นแล้ว

ที่มา: ArtCraft