ช่างซ่อมบราซิลพบปัญหา Gigabyte GeForce RTX 4060 เสี่ยงวงจร VRM ลัดวงจรจน PCB ไหม้ ชี้อาจเป็นข้อบกพร่องด้านการออกแบบ

บริษัทซ่อมการ์ดจอในประเทศบราซิลนำโดย Paulo Gomes และ SidNelson เผยผลการตรวจสอบการ์ดจอ Gigabyte GeForce RTX 4060 หลังพบเคสความเสียหายซ้ำ ๆ โดยเฉพาะรุ่น AERO ที่เกิดอาการลัดวงจรจนแผงวงจร (PCB) ไหม้อย่างรุนแรงบริเวณใกล้พอร์ต HDMI

ทีมช่างระบุว่า ความเสียหายไม่ได้เกิดจากไฟกระชากผ่านพอร์ต HDMI อย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่มีต้นตอมาจาก วงจรจ่ายไฟ (VRM) ของ GPU ซึ่งอาจมีข้อผิดพลาดในการออกแบบ ทำให้ภาคจ่ายไฟบางเฟสรับภาระหนักเกินไปจน MOSFET เสียหายและลุกลามไปยังแผงวงจร

เปรียบเทียบการ์ด Gigabyte กับ Inno3D พบการทำงานของ VRM แตกต่างชัดเจน

เพื่อหาสาเหตุ ทีมวิศวกรได้เปรียบเทียบการ์ด Gigabyte RTX 4060 ที่เสียหายหลายใบกับการ์ด Gigabyte สภาพใหม่จากโรงงาน รวมถึงใช้ Inno3D GeForce RTX 4060 เป็นตัวอย่างอ้างอิง โดยใช้ทั้งออสซิลโลสโคปและมัลติมิเตอร์ตรวจสอบการทำงานของภาคจ่ายไฟ GPU ทั้ง 4 เฟส

ตามหลักการแล้ว VRM แบบหลายเฟสจะกระจายภาระการจ่ายกระแสไฟไปยังแต่ละเฟสอย่างสมดุล โดยทุกเฟสควรทำงานด้วยความถี่และ Duty Cycle ที่ใกล้เคียงกัน เพื่อไม่ให้ MOSFET ตัวใดตัวหนึ่งรับโหลดมากเกินไป

ผลการทดสอบพบว่า

• การ์ด Inno3D RTX 4060 ทั้ง 4 เฟสทำงานอย่างสม่ำเสมอที่ความถี่ประมาณ 207 kHz
• ขณะที่ Gigabyte RTX 4060 กลับมีความถี่ของแต่ละเฟสแตกต่างกันอย่างมาก โดยบางเฟสแกว่งตั้งแต่ประมาณ 150-300 kHz ในขณะที่เฟสอื่นทำงานต่างออกไปภายใต้สภาวะเดียวกัน

ชี้วงจร Current Sense อาจเป็นต้นเหตุ

จากการวิเคราะห์ ทีมช่างเชื่อว่าปัญหาเกิดจากวงจร Current Sense ที่เชื่อมต่อกับตัวควบคุม PWM ซึ่งมีหน้าที่ตรวจวัดกระแสของแต่ละเฟสเพื่อให้ระบบกระจายโหลดอย่างสมดุล

อย่างไรก็ตาม พบว่าค่าตัวต้านทานและตัวเก็บประจุในแต่ละช่องสัญญาณ Feedback ของ Gigabyte มีการกำหนดค่าไม่เหมือนกัน ส่งผลให้ตัวควบคุม PWM กระจายโหลดผิดสมดุล ทำให้บางเฟสต้องรับกระแสสูงกว่าปกติ

ผลที่ตามมาคือ

• MOSFET บางตัวเกิดความร้อนสะสม
• ลัดวงจรและพังเสียหาย
• ความร้อนเผาไหม้แผง PCB บริเวณใกล้พอร์ตแสดงผล

ความเสียหายดังกล่าวทำให้หลายกรณีดูเหมือนเกิดจากไฟกระชากผ่านพอร์ต HDMI ส่งผลให้บางเคสถูกปฏิเสธการรับประกัน เนื่องจากถูกตีความว่าเป็นความเสียหายจากการใช้งานของลูกค้า

ซ่อมสำเร็จแม้เหลือภาคจ่ายไฟเพียง 3 เฟส

ในการซ่อมการ์ดที่เสียหายหนัก SidNelson ได้ถอดวงจร Current Sense เดิมออกทั้งหมด ก่อนออกแบบวงจร Feedback ใหม่โดยอ้างอิงจากการ์ดที่ทำงานปกติ

เนื่องจากหนึ่งในเฟสได้รับความเสียหายจนไม่สามารถกู้คืนได้ ทีมงานจึงปิดการทำงานของเฟสดังกล่าว และปรับระบบให้ใช้ภาคจ่ายไฟเพียง 3 เฟส พร้อมทั้ง

• เปลี่ยน MOSFET เป็นรุ่นที่รองรับกระแสได้สูงกว่า
• ซ่อมแซมลายวงจรที่ถูกเผาไหม้
• เพิ่มฟิวส์บนสายไฟ 12V เพื่อเพิ่มการป้องกัน

หลังการปรับแต่ง การวัดด้วยออสซิลโลสโคปพบว่าความถี่การทำงานของทั้งสามเฟสมีความสมดุลมากขึ้น การ์ดสามารถกลับมาแสดงผลได้ตามปกติและผ่านการทดสอบโหลดหนักได้สำเร็จ

ยังไม่ยืนยันว่ากระทบทุกล็อตการผลิต

แม้ผลการตรวจสอบจะชี้ให้เห็นรูปแบบความเสียหายที่เกิดซ้ำ แต่ทีมช่างย้ำว่ายังไม่สามารถสรุปได้ว่าการ์ด Gigabyte GeForce RTX 4060 ทุกล็อตหรือทุก Revision ได้รับผลกระทบ

การ์ดที่ตรวจสอบทั้งหมดเป็นล็อตการผลิตในปี 2023 และระหว่างการจัดทำวิดีโอยังมีลูกค้านำการ์ดที่เกิดอาการเดียวกันเข้ามาซ่อมเพิ่มเติมอีกหนึ่งใบ ซึ่งยิ่งตอกย้ำว่าปัญหานี้อาจเกิดขึ้นซ้ำในหลายกรณี

Paulo Gomes และ SidNelson จึงเรียกร้องให้ Gigabyte ออกมาชี้แจงถึงการเลือกใช้อุปกรณ์ในวงจรดังกล่าว พร้อมทบทวนการรับประกันสำหรับการ์ดที่มีรูปแบบความเสียหายเดียวกัน โดยระบุว่าปัญหานี้มีลักษณะเป็น ข้อบกพร่องด้านการออกแบบ (Design Flaw) มากกว่าจะเป็นความเสียหายจากการใช้งานของผู้บริโภค

ที่มา: VideoCardz