ย้อนรอย 10 ปี AMD เปิดตัว Zen ครั้งแรก พร้อมโชว์ประสิทธิภาพเทียบ Intel ก่อนเปลี่ยนเกมตลาด CPU

ย้อนกลับไปเมื่อเกือบ 10 ปีที่แล้วในเดือนสิงหาคม 2016 AMD ได้สร้างหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญที่สุดของบริษัท ด้วยการจัดงานที่ซานฟรานซิสโก เพื่อเปิดเผยรายละเอียดเชิงสถาปัตยกรรมของ Zen เพิ่มเติม พร้อมโชว์ประสิทธิภาพของซีพียูรุ่นใหม่แบบเปรียบเทียบกับ Intel โดยตรง

ในเวลานั้น Zen ถือเป็นความหวังครั้งใหญ่ของ AMD หลังจากบริษัทต้องพึ่งพาสถาปัตยกรรมที่พัฒนาต่อยอดมาจาก Bulldozer มาหลายปี และกำลังพยายามกลับเข้าสู่การแข่งขันกับ Intel อีกครั้ง

Summit Ridge ปะทะ Intel Broadwell-E

ไฮไลต์สำคัญของงานในเดือนสิงหาคม 2016 คือการสาธิตประสิทธิภาพของซีพียูต้นแบบ Summit Ridge ซึ่งเป็นโปรเซสเซอร์แบบ 8 คอร์ 16 เธรด

AMD ตั้งความเร็วของ Engineering Sample ไว้ที่ 3.0GHz และนำไปเปรียบเทียบกับซีพียู Intel Broadwell-E แบบ 8 คอร์ ที่ทำงานด้วยความเร็ว 3.0GHz เท่ากัน เพื่อให้เห็นความแตกต่างของประสิทธิภาพจากสถาปัตยกรรมโดยตรง

AMD เลือกใช้โปรแกรม Blender สำหรับการทดสอบ โดย Engineering Sample ที่ใช้สถาปัตยกรรม Zen สามารถเรนเดอร์งานได้ เร็วกว่า Intel Broadwell-E เล็กน้อย

แม้จะเป็นเพียงการสาธิตจากซีพียูต้นแบบ แต่การทดสอบครั้งนั้นถือเป็นหนึ่งในสัญญาณแรก ๆ ที่แสดงให้เห็นว่า AMD มีโอกาสกลับมาแข่งขันกับ Intel ได้อย่างจริงจัง หลังจากเผชิญช่วงเวลาที่ยากลำบากในตลาดซีพียูประสิทธิภาพสูง

นอกจาก Summit Ridge แล้ว AMD ยังสาธิตซีพียูสำหรับเซิร์ฟเวอร์แบบ 32 คอร์ 64 เธรด ภายใต้ชื่อ Naples ในงานเดียวกันด้วย

Naples กลายมาเป็นรากฐานของผลิตภัณฑ์ AMD EPYC รุ่นแรก ในเวลาต่อมา ขณะที่ Summit Ridge ถูกนำไปพัฒนาเป็นซีพียูสำหรับตลาด Desktop และเปิดตัวในเดือนมีนาคม 2017 ในชื่อ Ryzen 7 1800X, Ryzen 7 1700X และ Ryzen 7 1700

Zen ถูกเปิดตัวตั้งแต่ปี 2015

แม้งานเดือนสิงหาคม 2016 จะเป็นครั้งแรกที่ AMD เปิดเผยข้อมูลด้านประสิทธิภาพของ Zen อย่างละเอียดและนำมาเปรียบเทียบกับ Intel โดยตรง แต่จริง ๆ แล้ว AMD เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสถาปัตยกรรม Zen มาตั้งแต่ 6 พฤษภาคม 2015

ในเวลานั้น AMD ตั้งเป้าเพิ่มประสิทธิภาพด้าน Instructions Per Clock หรือ IPC สูงขึ้นประมาณ 40% เมื่อเทียบกับสถาปัตยกรรมซีพียูรุ่นก่อนหน้า

AMD ยังยืนยันฟีเจอร์สำคัญอย่าง Simultaneous Multithreading (SMT) และระบบแคชที่ได้รับการออกแบบใหม่ ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของการกลับมาของ AMD ในตลาด CPU ประสิทธิภาพสูง

นอกจากนี้ AMD ยังเคยเปิดเผย Zen ในงาน Financial Analyst Day เมื่อเดือนพฤษภาคม 2015 และมีการนำ Zen มาแสดงต่อสาธารณะในงาน Computex 2016

ดังนั้น งานเดือนสิงหาคม 2016 จึงมีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะเป็นครั้งแรกที่ AMD นำ Zen มาสาธิตประสิทธิภาพแบบจริงจัง พร้อมเปรียบเทียบกับซีพียูของ Intel โดยตรง

จาก Zen สู่การเปลี่ยนสมดุลตลาด CPU

สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นเปลี่ยนตลาดซีพียูไปอย่างมาก

การเปิดตัว Ryzen ในปี 2017 ทำให้ AMD กลับเข้าสู่ตลาด CPU ประสิทธิภาพสูงอย่างเต็มตัว และการแข่งขันระหว่าง AMD กับ Intel กลับมาดุเดือดอีกครั้ง หลังจาก Intel ครองตลาดซีพียู Desktop มาเป็นเวลานาน

ตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา AMD ได้พัฒนาสถาปัตยกรรม Zen ต่อเนื่อง ตั้งแต่ Zen รุ่นแรกไปจนถึง Zen 2, Zen 3, Zen 4 และ Zen 5 พร้อมขยายสถาปัตยกรรมเดียวกันไปยังตลาด Desktop, Notebook และ Server

ปัจจุบัน AMD ไม่ได้แข่งขันกับ Intel เฉพาะตลาดซีพียูสำหรับผู้ใช้ทั่วไปอีกต่อไป แต่ยังแข่งขันในตลาดเซิร์ฟเวอร์และ Data Center ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในตลาดสำคัญที่สุดของอุตสาหกรรมชิป

Zen 6 ยังไม่ได้เปิดข้อมูลใหม่สำหรับตลาด Consumer มากนัก

สำหรับปี 2026 AMD ยังไม่ได้เปิดเผยข้อมูลใหม่เกี่ยวกับ Zen 6 สำหรับตลาด Consumer มากนักในงาน Computex รวมถึงงาน Advancing AI ที่จัดขึ้นในเดือนกรกฎาคม

การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับ Zen 6 ในช่วงที่ผ่านมาเน้นไปที่ผลิตภัณฑ์ EPYC และ Data Center มากกว่า ขณะที่รายละเอียดของ Zen 6 สำหรับซีพียู Desktop และ Notebook ยังคงต้องติดตามข้อมูลเพิ่มเติมจาก AMD

อีกหนึ่งความเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดคือบทบาทของ Lisa Su ในการนำเสนอผลิตภัณฑ์ฮาร์ดแวร์สำหรับผู้บริโภคโดยเฉพาะเริ่มลดลง โดยงานเปิดตัวผลิตภัณฑ์บางส่วนในปัจจุบันมักนำเสนอโดยผู้บริหาร AMD คนอื่นมากขึ้น

จาก Engineering Sample 8 คอร์ 16 เธรด ที่ความเร็ว 3.0GHz ในปี 2016 สู่ซีพียู Zen หลายรุ่นในปัจจุบัน เส้นทางของ Zen จึงถือเป็นหนึ่งในเรื่องราวการกลับมาที่น่าสนใจที่สุดของวงการ CPU และงานสาธิตในเดือนสิงหาคม 2016 ก็อาจเรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า AMD กำลังจะกลับมาเป็นคู่แข่งตัวจริงของ Intel อีกครั้ง

ที่มา: VideoCardz